Kedilerde Bulaşıcı Hastalıklar ve Bağışıklık

Kedilerde bulaşıcı hastalıkların bir kısmı geçici, bir kısmı ise ömür boyu taşınır. FIV ve FeLV bu ikinci gruptadır. İkisi de "kedi lösemisi" ya da "kedi AIDS'i" gibi kabaca çevrilir ama seyirleri, bulaşma yolları ve korunma stratejileri farklıdır. Aşağıda test, aşı ve enfekte kedinin günlük bakımı sırayla anlatılıyor.

Önce hangi virüsler var?

• FeLV (Feline Leukemia Virus): Yakın temasla, özellikle karşılıklı yalanma, ortak kap ve tükürükle bulaşır. Anneden yavruya geçebilir. Genç kediler daha duyarlıdır. Kemik iliğini baskılar; anemi, lenfoma ve tekrarlayan enfeksiyon yapar.
• FIV (Feline Immunodeficiency Virus): Ağırlıklı olarak derin ısırık yaraları ile bulaşır. Yani kavgacı, dışarı çıkan erkek kedilerde daha sık. Ortak kap paylaşımıyla bulaşma riski düşüktür. Bağışıklığı yıllar içinde yavaş yavaş zayıflatır.
• Panleukopenia (FPV), herpesvirüs (FHV-1), kalisivirüs (FCV): Çekirdek aşılarla korunulan, sık görülen hastalıklar. Herpes ve kalisi ömür boyu taşınabilir, stresle nükseder.
• Feline koronavirüs / FIP: Bağırsak koronavirüsü çok yaygındır; küçük bir kısmı mutasyonla FIP'e dönüşür. Rutin aşısı yoktur, kalabalık ve stres en büyük risk faktörüdür.

Adım adım yapılması gerekenler

1. Test edin, tahmin etmeyin. Yeni alınan, sokaktan gelen, kavga yarası olan veya kronik gingiviti, zayıflaması, tekrarlayan üst solunum yolu şikâyeti olan her kediye kombine FIV/FeLV hızlı testi yapılmalı. Kan ile çalışılır, muayenede sonuç dakikalar içinde alınır.
2. Zamanlamaya dikkat edin. Yeni bulaşta antikor ve antijen oluşumu gecikebilir. Riskli temastan sonra test negatifse 30–60 gün sonra tekrarlanır. 6 aylıktan küçük yavrularda FIV testi anneden geçen antikorlar nedeniyle yanlış pozitif çıkabilir; 6 ayı geçince tekrar edilir.
3. Pozitif sonucu doğrulayın. Özellikle sağlıklı görünen bir kedide tek pozitif test yeterli değildir. Farklı yöntemle (ör. PCR) doğrulama istenir. FeLV'de bazı kediler enfeksiyonu birkaç ay içinde temizler; bu yüzden ikinci kontrol önemlidir.
4. Çekirdek aşıları eksiksiz yapın. Panleukopenia, herpes ve kalisivirüs aşısı her kediye, ev kedisine de gerekir. Yavrularda 8–9. haftada başlanır, 3–4 hafta arayla tekrarlanır, son doz 16. haftadan sonra olacak şekilde planlanır.
5. FeLV aşısını risk durumuna göre ekleyin. Dışarı çıkan, çok kedili evde yaşayan, bahçeye erişimi olan kediler için önerilir. Aşıdan önce mutlaka test yapılır; zaten pozitif kediye aşı fayda sağlamaz.
6. FIV aşısı konusunda gerçekçi olun. kedi fiv felv aşısı arayan sahiplerin çoğu ikisinin de rutin olduğunu düşünür. FeLV aşısı yaygın ve etkili biçimde kullanılırken FIV aşısı birçok ülkede piyasada bulunmaz, koruması kısmidir ve sonrasında yapılan antikor testlerini pozitif gösterebilir. Karar veterinerinizle, bölgesel bulunurluğa göre verilir.
7. Kuduz aşısını atlamayın. Yasal olarak zorunludur ve dışarı erişimi olan kedide hayati önem taşır.
8. Rapel takvimini yazılı tutun. Yavuz dozlardan sonra bir yıl sonra tekrar, ardından kedinin yaşam tarzına göre 1–3 yıl aralık. Köpeklerdeki aşı takvimi mantığı benzerdir ama içerikler farklıdır; karıştırmayın.

Kısa aşı özeti

Pozitif kedinin bakımı

• Kesinlikle ev içinde tutun. Hem başka kedilere bulaştırmasını hem de dışarıdan enfeksiyon almasını engeller.
• Kısırlaştırın. Kavga ve gezme dürtüsünü, dolayısıyla bulaşma riskini azaltır.
• Diş ve ağız kontrolü şart. FIV pozitif kedilerde gingivostomatit çok sık. Ağız ağrısı iştahı ve kilo dengesini bozar.
• Parazit kont