Hayvan Sağlığında Acil Durumlar ve İlkyardım

Acil durumlarda kazanan taraf hızlı karar verendir. Amaç kahramanlık değil, hayvanı stabil tutup kliniğe ulaştırmak. Aşağıdaki adımlar, evde geçirilen ilk 10-15 dakikayı doğru kullanmanız için hazırlandı.

Önce Ayırt Edin: Bu Gerçekten Acil mi?

Bekleyemeyecek durumların listesi kısadır. Aşağıdakilerden biri varsa yola çıkın:

• Nefes almada zorluk, mor veya soluk dil-diş eti rengi
• Bilinç kaybı, kesilmeyen ya da 3 dakikadan uzun süren nöbet
• Şüpheli madde yutulması, ilaç veya bitki temasıyla gelişen kusma-titreme
• Araç çarpması, yüksekten düşme, ısırık yarası
• Durmayan kanama, karnın şişip sertleşmesi
• Erkek kedide idrar yapmaya çalışıp yapamama (birkaç saat içinde hayatı tehdit eder)
• Doğumda 30 dakikadan uzun süren etkisiz kasılmalar
• Vücut ısısının 39,5 °C üzerine çıkması veya 37 °C altına düşmesi

Zehirlenme, kaza ve ateş tablosu birbirine karışabilir; bu yüzden ölçüm yapmak tahminden iyidir.

Normal Değerler Tablosu

Adım Adım İlkyardım

1. Kendinizi güvenceye alın. Ağrılı hayvan sever de olsa ısırır. Köpeğe gerekirse bandaj veya kumaşla geçici ağızlık uygulayın. Nefes darlığı veya kusma varsa ağızlık takmayın. Kediyi kalın havluya sarın.
2. ABC kontrolü yapın. Ağız içinde tıkayıcı cisim var mı, göğüs kalkıp iniyor mu, diş eti rengi nasıl? Bu üç bilgi telefonda veterinerin ilk soracağı şeydir.
3. Ateşi ölçün. Rektal derece en doğru sonucu verir. Kulak-alın dereceleri yanıltır. Burun ıslaklığı ateş göstergesi değildir.
4. Kanamayı baskıyla durdurun. Temiz gazlı bez veya bez ile 3-5 dakika kesintisiz bastırın. Bez kanla dolarsa üstüne yenisini ekleyin, altını kaldırmayın. Turnike son çaredir.
5. Kaza şüphesinde hareketi kısıtlayın. Sert bir tepsi, karton veya battaniyeyi sedye gibi kullanın. Omurga travması olabileceğini varsayın, boyun ve gövdeyi düz tutun.
6. Zehirlenmede kusturmaya çalışmayın. Ambalajı, bitki parçasını veya kusmuk örneğini poşetleyip yanınıza alın. Kostik madde, deterjan ve petrol türevlerinde kusturma yemek borusunu ikinci kez yakar. Deriye bulaşan maddeyi ılık su ve nötr sabunla yıkayın, hayvanın yalamasını engelleyin.
7. Nöbette dokunmayın. Ağzına elinizi veya kaşık sokmayın. Etraftaki sert eşyaları uzaklaştırın, ışığı kısın, süreyi saatle tutun. Nöbet bittikten sonra taşıyın.
8. Sıcak çarpmasında kademeli soğutun. Serin yere alın, ılık suyla pati, kasık ve karın bölgesini nemlendirin, önüne fan tutun. Buz veya buzlu su damarları kasar, ısı atılımını yavaşlatır.
9. Sıvı ve besin vermeyi bekletin. Bilinci bulanıksa ya da kusuyorsa ağızdan hiçbir şey verilmez. Aspirasyon riski gerçektir.
10. Kliniği yolda haber edin. Tür, kilo, yaş, olay saati, tahmini doz, mevcut ilaçlar ve aşı durumu. Aşı kartını yanınıza almak işi hızlandırır; köpek aşı takvimini düzenli tutmak tam bu noktada işe yarar.

Evde Bulunması Gereken Acil Çantası

• Dijital rektal derece ve kayganlaştırıcı jel
• Steril gazlı bez, kendinden yapışkanlı bandaj, makas, cımbız
• Serum fizyolojik (göz ve yara yıkama için)
• Havlu, battaniye, taşıma kutusu
• Elektrikli tırnak törpüsü yerine basit tırnak makası ve kanama durdurucu toz
• Veteriner ve en yakın 24 saat açık kliniğin numarası, yazılı halde

Sık Yapılan Hatalar

• İnsan ilacı vermek. Parasetamol kedide, ibuprofen köpekte toksiktir. Ağrı kesici vermek ayrıca bulguları maskeler.
• Hidrojen peroksitle rastgele kusturmak. Yanlış maddede zararı faydasından fazla. Onay almadan uygulanmaz.
• "Sabah geçer" beklemek. Kedide idrar tıkanıklığı, köpekte şişkin karın ve tekrarlayan kusma-ishal saatler içinde ağırlaşır.
• Yaraya alkol, tentürdiyot, diş macunu, yağ sürmek. Dokuyu yakar, dikiş şansını azaltır.
• Kırık uzva atel bağlamak. Yanlış atel damar-sin